Het Belgische fiscale stelsel voor auteursrechten

Het juridisch kader

Het Belgische auteursrecht staat in Boek XI van het Wetboek van economisch recht (WER). Alleen de auteur mag zijn werk reproduceren en mededelen (art. XI.165 WER), en de vermogensrechten kunnen worden overgedragen of in licentie gegeven (art. XI.167 WER). Het beschermt een origineel werk, dat wil zeggen een werk dat de eigen intellectuele schepping van de auteur weerspiegelt via vrije en creatieve keuzes. De auteur is altijd een natuurlijke persoon. Een vennootschap kan rechten alleen bezitten via een overdracht of licentie van haar auteur. Ten aanzien van de auteur worden contracten schriftelijk bewezen en restrictief uitgelegd (art. XI.167, § 1 WER), en voor werknemers moet de overdracht uitdrukkelijk zijn bepaald (art. XI.167, § 3 WER).

Voor de inkomstenbelasting kan iemand die auteursrechten overdraagt of in licentie geeft tegen een vergoeding, die vergoeding onder voorwaarden als roerend inkomen laten behandelen (art. 17, § 1, 5° en art. 37, tweede lid van het Wetboek van de inkomstenbelastingen 1992, WIB 92). In plaats van de progressieve tarieven op beroepsinkomsten geldt dan een roerende voorheffing van 15% (art. 269, § 1, 4° WIB 92), die de schuldenaar inhoudt. Dit is het stelsel dat de programmawet van 26 december 2022 (Belgisch Staatsblad van 30 december 2022) hervormde. De nieuwe regels gelden voor inkomsten die vanaf 1 januari 2023 worden betaald of toegekend.

Wat de hervorming van 2023 veranderde

De hervorming beperkte het stelsel en maakte de voorwaarden strenger. In grote lijnen:

• de rechten moeten aan een derde worden overgedragen of in licentie gegeven voor een kwalificerend gebruik, zoals openbare mededeling, openbare uitvoering of reproductie;
• zijn de rechten verbonden aan diensten, zoals werk onder een arbeidsovereenkomst of voor een klant, dan mag maar een beperkt deel van de totale bezoldiging aan het auteursrecht worden toegewezen (in beginsel 30%, met overgangspercentages van 50% voor 2023 en 40% voor 2024), en het bedrag moet marktconform zijn of overeenstemmen met een bestaande ruling;
• auteursrechtvergoedingen mogen bestaande beroepsinkomsten niet gewoon vervangen;
• er geldt een jaarlijks geïndexeerd plafond (basisbedrag 37.500 euro). Overschrijdt het gemiddelde van de vier voorgaande jaren dat plafond, dan vervalt het vermoeden van roerend inkomen voor het lopende jaar;
• de categorieën van scheppers werden beperkt, en softwareontwikkelaars vielen buiten het stelsel.

Wijzigingen voor 2026

De wet van 15 juli 2026 tot hervorming van de personenbelasting (Belgisch Staatsblad van 29 juli 2026) laat software opnieuw toe in het stelsel (art. 17, § 1, 5° WIB 92), met ingang van 1 januari 2026. Tegelijk is de forfaitaire kostenaftrek sinds de programmawet van 30 mei 2026 (Belgisch Staatsblad van 1 juni 2026) beperkt tot houders van een kunstwerkattest. Anderen kunnen hun werkelijke kosten aftrekken als ze die bewijzen. Het bedrag van het plafond en de details van de kostenaftrek zijn al meermaals gewijzigd, dus check de cijfers voor het betrokken inkomstenjaar voordat je erop bouwt. Eerste commentaren merkten ook op dat sommige verwijzingen in de nieuwe tekst nog moesten worden aangepast.

Documentatie en betwisting

De fiscus kijkt naar drie dingen: is er een beschermd werk, is er een echte overdracht of licentie, en past de vergoeding bij de waarde van de rechten ten opzichte van de overige diensten. Regelingen die op herbenoemd loon lijken, betwist hij. Als belastingplichtige moet je de creatieve inbreng aantonen die het werk zijn persoonlijke stempel geeft.

In de praktijk

Een softwarebedrijf in Leuven betaalt een ontwikkelaar een loon en daarnaast een aparte auteursrechtvergoeding voor de code die ze schrijft. De arbeidsovereenkomst bepaalt dat ze haar vermogensrechten op de software aan de vennootschap overdraagt. De vergoeding komt tot stand met een methode die ze aan de waarde van de rechten koppelt, bijvoorbeeld aan wat vergelijkbare licenties opbrengen, en haar aandeel in haar totale bezoldiging blijft binnen de grens voor vergoedingen verbonden aan diensten. De vennootschap houdt 15% in en bewaart de overeenkomst, de methode en een lijst van de werken. Vraagt de administratie ernaar, dan verklaart het dossier de grondslag.

Een grafisch ontwerpster in Antwerpen werkt als zelfstandige. Ze geeft haar illustraties in licentie aan een uitgever tegen een vergoeding. Als auteur voldoet ze aan de voorwaarden, de vergoeding gaat over de licentie en ze heeft schriftelijke overeenkomsten per project. De vraag zal zijn of ze de forfaitaire kostenaftrek kan gebruiken of haar werkelijke kosten moet bewijzen.

Een derde geval werkt niet: een consultant krijgt een vast maandbedrag dat als auteursrecht is bestempeld voor presentaties die hij nooit specifiek heeft overgedragen, zonder lijst van werken. De administratie kan het hele bedrag herkwalificeren als beroepsinkomsten, met gevolgen voor de sociale zekerheid en boetes.

De praktische stappen zijn altijd dezelfde: de werken identificeren, de overdracht of licentie schriftelijk vastleggen, de verdeling verantwoorden en bewijs bewaren. Voor de overeenkomsten gebruiken we onze Document Studio. Ons portefeuilleplatform bevat een register van auteursrechtelijke werken met hun geschiedenis, en dat helpt om betalingen aan werken te koppelen.

Veelgestelde vragen

Wie kan het stelsel gebruiken?

Natuurlijke personen die auteur zijn van originele werken en die rechten aan een derde overdragen of in licentie geven, binnen de grenzen van het hervormde stelsel. Softwareontwikkelaars werden vanaf 2023 uitgesloten en worden door de wetgeving van 2026 opnieuw toegelaten. Of een bepaald beroep kwalificeert, hangt af van het werk en niet van de titel.

Geldt het stelsel ook voor werknemers?

Ja, als de arbeidsovereenkomst voorziet in een overdracht van auteursrechten, de verdeling beperkt en marktconform is en aan de voorwaarden is voldaan. De vergoeding mag het normale loon niet vervangen.

Is er een plafond?

Ja, er geldt een jaarlijks geïndexeerd plafond, met een gemiddeldetoets over voorgaande jaren. Het bedrag is in de loop van de tijd gewijzigd, dus check het actuele cijfer.

Wat als de administratie het er niet mee eens is?

Ze kan de vergoeding herkwalificeren als beroepsinkomsten. Dan kun je bezwaar en beroep aantekenen, en moet je aantonen dat aan de voorwaarden is voldaan.

Hoe dit samenhangt

Wil je het stelsel toepassen, dan behandelt onze dienst fiscaal auteursrechtregime de geschiktheid, de overeenkomsten en de verdediging. Hoe rechters de originaliteitsvereiste voor vrije beroepen zien, lees je in Auteursrecht en advocaten: het Hof van Cassatie. Voor het bredere geheel van Belgische incentives zie subsidies en fiscale incentives voor IP.