Het eenheidsoctrooi

Het juridisch kader

Het Europees Octrooibureau (EOB) verleent Europese octrooien op grond van het Europees Octrooiverdrag (EOV), dat bijna veertig staten omvat, onder meer het Verenigd Koninkrijk, Zwitserland, Noorwegen en Turkije. Een Europees octrooi beschermt op zichzelf niet overal: na de verlening moet je het valideren in elk land waar het gevolg moet hebben, met nationale kosten en soms vertalingen.

Het eenheidsoctrooi is een extra weg bovenop het EOV. Het steunt op de Verordeningen (EU) nr. 1257/2012 en nr. 1260/2012 en op het Verdrag betreffende een Eengemaakt Octrooigerecht (EOG-Verdrag), en het bestaat sinds 1 juni 2023. Na de verlening kan de houder eenheidswerking aanvragen, waardoor het Europees octrooi één recht wordt met hetzelfde gevolg in alle deelnemende staten.

Welke staten deelnemen

Eenheidswerking dekt de EU-lidstaten die het EOG-Verdrag hebben bekrachtigd op de datum van de registratie. In oktober 2026 zijn dat er 18: Oostenrijk, België, Bulgarije, Denemarken, Estland, Finland, Frankrijk, Duitsland, Italië, Letland, Litouwen, Luxemburg, Malta, Nederland, Portugal, Roemenië, Slovenië en Zweden. Roemenië trad toe op 1 september 2024, dus een octrooi waarvan de eenheidswerking vóór die datum is geregistreerd, dekt Roemenië niet.

Ierland heeft het verdrag ondertekend maar niet bekrachtigd, omdat daarvoor een grondwettelijk referendum nodig is. Het referendum dat voor juni 2024 was gepland, werd uitgesteld en een nieuwe datum hebben we niet gevonden. Spanje en Polen nemen niet deel aan het stelsel en verscheidene andere EU-staten hebben ondertekend zonder te bekrachtigen. Het Verenigd Koninkrijk, Zwitserland, Noorwegen en Turkije vallen buiten het EU-stelsel en vragen nationale validatie.

Hoe het werkt

Het verzoek om eenheidswerking moet je bij het EOB indienen binnen één maand na de bekendmaking van de vermelding van de verlening in het Europees Octrooiblad. Het octrooi moet voor alle deelnemende staten met dezelfde conclusies zijn verleend. Tijdens een overgangsperiode is een vertaling van het octrooi vereist: in het Engels als de procedure in het Frans of Duits is gevoerd, of in een officiële EU-taal als de procedure in het Engels was.

Je betaalt de jaartaksen alleen aan het EOB, in één betaling. Ze zijn bepaald aan de hand van de jaartaksen in de vier landen waar Europese octrooien het vaakst werden gevalideerd. Het octrooi loopt 20 jaar vanaf de indiening, zoals elk Europees octrooi.

Een eenheidsoctrooi is één recht. Je kunt het alleen voor alle deelnemende staten samen overdragen, in licentie geven, beperken of nietig laten verklaren. Geschillen erover horen uitsluitend bij het Eengemaakt Octrooigerecht, besproken in het Eengemaakt Octrooigerecht.

In de praktijk

Een Belgische machinebouwer heeft een Europees octrooi dat voor alle staten met dezelfde conclusies is verleend. De belangrijkste markten zijn Duitsland, Frankrijk, Nederland, Italië, Spanje en Zwitserland. Eenheidswerking dekt de eerste vier in één stap met één jaartaks. Spanje en Zwitserland vragen nog nationale validatie, dus de machinebouwer draagt drie soorten kosten: de jaartaks van het eenheidsoctrooi, twee nationale validaties en twee nationale reeksen jaartaksen.

Een Gentse start-up die alleen in Duitsland en Frankrijk bescherming nodig heeft, ziet misschien dat nationale validatie in twee landen goedkoper is dan een eenheidsoctrooi waarvan de jaartaks is afgestemd op een veel groter grondgebied. Je kunt de taks niet verlagen door landen te laten vallen, terwijl je een klassiek Europees octrooi kunt snoeien door nationale validaties te laten vervallen.

Een derde aandachtspunt is het risico. Een eenheidsoctrooi kan in één vordering voor alle deelnemende staten nietig worden verklaard. Een octrooi in een betwist domein, waar concurrenten waarschijnlijk de geldigheid zullen aanvallen, blijft misschien beter een klassiek Europees octrooi in enkele landen, eventueel buiten het Eengemaakt Octrooigerecht met een opt-out. Het Eengemaakt Octrooigerecht legt die keuze uit.

Je moet beslissen binnen één maand nadat de verlening is bekendgemaakt, dus bereid de keuze best eerder voor. Onze kostenraming voor IP vergelijkt de scenario's over de looptijd van het octrooi, en in de calculator voor het eenheidsoctrooi kun je zelf rekenen. Na je keuze volgen we de jaartaksen op in ons termijnensysteem.

Veelgestelde vragen

Vervangt het eenheidsoctrooi het Europees octrooi?

Nee. Het is een keuzemogelijkheid na de verlening. Veel houders combineren eenheidswerking met nationale validatie in staten die niet deelnemen.

Kan ik eenheidswerking krijgen voor een octrooi dat vóór 2023 is verleend?

Nee. Eenheidswerking is beschikbaar voor Europese octrooien die op of na 1 juni 2023 zijn verleend.

Kan ik landen laten vallen om jaartaksen te besparen?

Niet binnen een eenheidsoctrooi: je betaalt en onderhoudt het als geheel. Je kunt alleen het hele recht laten vervallen. Bij nationale validaties kun je in afzonderlijke landen stoppen met betalen.

Dekt een eenheidsoctrooi het Verenigd Koninkrijk of Zwitserland?

Nee. Die staten liggen buiten het EU-stelsel en vragen nationale validatie.

Wie beslist over geschillen over een eenheidsoctrooi?

Alleen het Eengemaakt Octrooigerecht. Nationale rechtbanken zijn er niet voor bevoegd.

Hoe dit samenhangt

De keuze tussen de wegen hoort bij 360° octrooistrategie. Onze functie voor octrooianalyse en octrooionderzoek ondersteunt de vragen over conclusies en geldigheid die daaraan voorafgaan, en het systeem voor IP-portefeuille en verlengingen volgt achteraf de taksen op.