--- title: "AI en intellectuele eigendom: trainingsdata, auteursrecht en…" description: "Hoe het Europese auteursrecht en de AI-verordening omgaan met trainingsdata, opt-outs van rechthebbenden, samenvattingen van trainingsinhoud en de bescherming…" url: https://www.pitch.law/nl/academy/ai-intellectual-property-training-data-copyright-disclosure --- [pitch](https://www.pitch.law/nl) [Academy](https://www.pitch.law/nl/academy) [Juridische aspecten van artificiële intelligentie](https://www.pitch.law/nl/academy/topics/legal-aspects-of-artificial-intelligence) # AI en intellectuele eigendom: trainingsdata, auteursrecht en openbaarmaking Hoe het Europese auteursrecht en de AI-verordening omgaan met trainingsdata, opt-outs van rechthebbenden, samenvattingen van trainingsinhoud en de bescherming van AI-output en uitvindingen. - Door Door Bart Lieben, Advocaat - Gepubliceerd 25 februari 2026 ## Het juridisch kader AI roept op twee momenten IP-vragen op: bij de input, als modellen op materiaal van anderen worden getraind, en bij de output, als ze tekst, beelden, code of ontwerpen genereren. ### Trainingsdata: de uitzonderingen voor tekst- en datamining Richtlijn (EU) 2019/790 inzake auteursrechten in de digitale eengemaakte markt kent twee uitzonderingen voor tekst- en datamining (TDM), dat is het geautomatiseerd analyseren van tekst en data om informatie te halen. - **Artikel 3** laat onderzoeksorganisaties en instellingen voor cultureel erfgoed toe om rechtmatig toegankelijke werken te reproduceren en er gegevens uit te halen voor wetenschappelijk onderzoek. Rechthebbenden kunnen zich daar niet tegen verzetten. - **Artikel 4** laat iedereen toe om rechtmatig toegankelijke werken te reproduceren en er gegevens uit te halen voor TDM, ook commercieel, maar alleen als de rechthebbende zijn rechten niet heeft voorbehouden. Voor online beschikbare inhoud moet dat voorbehoud op passende wijze zijn gemaakt, bijvoorbeeld met machineleesbare middelen (artikel 4, lid 3). Valt het trainen van een generatief model onder artikel 4? En maakt output die trainingsmateriaal reproduceert inbreuk? Dat is nog niet beslist. Een Hongaarse rechtbank heeft de eerste vragen over generatieve AI en auteursrecht voorgelegd aan het Hof van Justitie (Like Company / Google Ireland, C-250/25), over reproductie en mededeling aan het publiek bij het trainen en gebruiken van een chatbot, en over het recht van persuitgevers. Een uitspraak hebben we op het moment van schrijven niet kunnen verifiëren. Nationale rechtbanken beginnen zaken te beslechten, met uiteenlopende benaderingen. De stand van zaken blijft dus in beweging. ### De AI-verordening: auteursrechtbeleid en trainingssamenvatting Sinds 2 augustus 2025 moeten aanbieders van AI-modellen voor algemene doeleinden een beleid hebben om het Unie-auteursrecht na te leven. Ze moeten met name voorbehouden van rechten krachtens artikel 4, lid 3 van de richtlijn herkennen en respecteren, met state-of-the-arttechnologie (artikel 53, lid 1, c). Ze moeten ook een voldoende gedetailleerde samenvatting publiceren van de inhoud die voor de training is gebruikt, volgens het format van het AI-bureau (artikel 53, lid 1, d). Een vrijwillige Praktijkcode voor AI voor algemene doeleinden, gepubliceerd in juli 2025, bevat een hoofdstuk over auteursrecht. Deze regels gelden voor aanbieders die het model op de EU-markt brengen, waar ze het ook trainen. De handhavingsbevoegdheden van de Commissie tegenover aanbieders van modellen voor algemene doeleinden gaan in op 2 augustus 2026. ### De output: auteurschap In het Unierecht is een werk beschermd als het een eigen intellectuele schepping van de maker is die vrije en creatieve keuzes weerspiegelt (Hof van Justitie, _Infopaq_, C-5/08, en _Painer_, C-145/10). Die maatstaf gaat uit van een menselijke auteur. Inhoud die een AI-systeem genereert zonder betekenisvolle menselijke creatieve inbreng, is waarschijnlijk niet beschermd. Maakt iemand echte creatieve keuzes, bijvoorbeeld door de output te selecteren, te ordenen of er substantieel aan te sleutelen, dan kan die bijdrage wel beschermd zijn. Of prompts alleen volstaan, is betwist. ### Uitvindingen Voor octrooien oordeelde de Juridische Kamer van Beroep van het Europees Octrooibureau in de DABUS-zaak (J 8/20) dat een uitvinder een natuurlijke persoon moet zijn. Uitvindingen die met AI zijn gemaakt, kunnen wel worden gepatenteerd als een persoon heeft bijgedragen aan het uitvindingsconcept en als uitvinder wordt vermeld. ### Bedrijfsgeheimen en vertrouwelijkheid Stop je vertrouwelijke informatie in een AI-tool, dan kan het geheim weg zijn als de aanbieder ze mag bewaren of hergebruiken. Zie [databankenrecht en bedrijfsgeheimen](https://www.pitch.law/nl/academy/database-rights-and-trade-secrets). ## In de praktijk Een Kortrijkse uitgever van vakhandboeken ziet dat het model van een AI-leverancier passages uit zijn boeken reproduceert. Hij checkt of zijn website een machineleesbaar voorbehoud van rechten heeft en of hij de datum en vorm van dat voorbehoud kan bewijzen. Daarna schrijft hij de leverancier aan, vraagt de trainingssamenvatting en het auteursrechtbeleid op en maakt een licentievoorstel klaar. Een Gents ontwerpbureau gebruikt een beeldgenerator voor merkbeelden. De klant wil exclusieve rechten. Het bureau kan geen auteursrecht op de ruwe output beloven. Het legt de creatieve keuzes van zijn ontwerpers vast, voegt substantiële menselijke bewerking toe en maakt met de klant en de aanbieder van de tool contractuele afspraken over eigendom, exclusiviteit en vrijwaring. Een softwarebedrijf wil een model finetunen op transcripties van klantondersteuning. Voor de start checkt het de klantcontracten, de GDPR-grondslag en of er inhoud van derden in de transcripties zit. ## Veelgestelde vragen ### Kunnen we AI-bedrijven beletten op onze website te trainen? Je kunt je rechten machineleesbaar voorbehouden (bijvoorbeeld in een robotsprotocol, metadata of voorwaarden). Dan kan de uitzondering van artikel 4 voor commerciële TDM niet meer worden ingeroepen. Hoe alle vormen van voorbehoud zullen worden beoordeeld, is niet zeker. ### Is door AI gegenereerde inhoud auteursrechtelijk beschermd? Niet als zodanig. Menselijke creatieve inbreng kan wel beschermd zijn. Beloof in contracten dus niet meer dan de wet geeft. ### Moeten we bekendmaken waarmee we ons eigen model trainen? Ben je aanbieder van een AI-model voor algemene doeleinden op de EU-markt, dan wel: een openbare samenvatting en een auteursrechtbeleid. Andere aanbieders hebben andere plichten. ### Stelt het gebruik van AI-inhoud ons bloot aan claims? Als outputs beschermd materiaal reproduceren, ja. Vraag leveranciers om IP-vrijwaringen en laat een mens meekijken. ## Hoe dit samenhangt Onze dienst [bescherming van data en databanken](https://www.pitch.law/nl/solutions/data-and-database-rights-protection) omvat governance van trainingsdata, opt-outstrategie en contractvoorwaarden. [Onze contractreview](https://www.pitch.law/nl/technologies/clause-library-risk-review) toetst AI-leveranciersvoorwaarden, met [de Document Studio](https://www.pitch.law/nl/technologies/contract-studio) maak je licenties en eigendomsclausules klaar en [onze IP-portefeuille](https://www.pitch.law/nl/technologies/portfolio-renewals) houdt je auteursrechtelijke werken op een rij. Zie ook [AI-clausules in leverancierscontracten](https://www.pitch.law/nl/academy/ai-clauses-in-vendor-contracts). ## In het kort - Uitzondering voor tekst- en datamining en opt-out - Plichten rond auteursrechtbeleid en trainingssamenvatting voor modelaanbieders - Of AI-output beschermd is - Open vragen bij het Hof van Justitie ## Hier helpen we mee - [Oplossingen](https://www.pitch.law/nl/solutions/data-and-database-rights-protection) ### [Bescherming van data en databanken](https://www.pitch.law/nl/solutions/data-and-database-rights-protection) [Zo bescherm je de data en databanken die je opbouwt, met databankenrecht, bedrijfsgeheimen, auteursrecht en de contracten die dat samenhouden.](https://www.pitch.law/nl/solutions/data-and-database-rights-protection) ## Tech die we gebruiken - [Technologie](https://www.pitch.law/nl/technologies/clause-library-risk-review) ### [Contractreview](https://www.pitch.law/nl/technologies/clause-library-risk-review) [Stuur ons het contract van de wederpartij en we toetsen het clausule per clausule aan ons playbook, met een risicorangschikking die een advocaat heeft nagekeken.](https://www.pitch.law/nl/technologies/clause-library-risk-review) - [Technologie](https://www.pitch.law/nl/technologies/contract-studio) ### [Document Studio](https://www.pitch.law/nl/technologies/contract-studio) [Onze Document Studio stelt juridische documenten op en analyseert ze, in een beveiligde on-premise omgeving. En ze houdt de documenten in je dossiers bij wanneer er nieuwe gegevens binnenkomen of een volgende procedurestap nadert.](https://www.pitch.law/nl/technologies/contract-studio) - [Technologie](https://www.pitch.law/nl/technologies/portfolio-renewals) ### [IP-portefeuille, verlengingen en termijnen](https://www.pitch.law/nl/technologies/portfolio-renewals) [Je merken, modellen, domeinnamen en octrooien in één overzicht, met termijnen in de kalender, gebundelde verlengingen en elke berekende datum bevestigd door een persoon.](https://www.pitch.law/nl/technologies/portfolio-renewals) ## Meer over Juridische aspecten van artificiële intelligentie - ### [AI Act-tijdlijn: wat geldt wanneer](https://www.pitch.law/nl/academy/ai-act-compliance-timeline) [De toepassingsdata van de AI-verordening per oktober 2026, inclusief het in 2026 aangenomen uitstel van de hoogrisicoregels.](https://www.pitch.law/nl/academy/ai-act-compliance-timeline) - ### [AI Act en GDPR: waar de twee kaders elkaar raken](https://www.pitch.law/nl/academy/ai-act-meets-gdpr-where-frameworks-overlap) [Hoe de AI-verordening en de GDPR naast elkaar gelden voor hetzelfde AI-systeem: rollen, effectbeoordelingen, geautomatiseerde besluiten, transparantie, datakwaliteit en bijzondere categorieën.](https://www.pitch.law/nl/academy/ai-act-meets-gdpr-where-frameworks-overlap) - ### [Risicoclassificatie onder de AI-verordening](https://www.pitch.law/nl/academy/ai-act-risk-classification-explained) [Zo check je of een AI-systeem verboden is, hoogrisico, onder transparantieverplichtingen valt of vrij is van specifieke verplichtingen.](https://www.pitch.law/nl/academy/ai-act-risk-classification-explained) - ### [AI-clausules in leverancierscontracten](https://www.pitch.law/nl/academy/ai-clauses-in-vendor-contracts) [Welke clausules je mag verwachten en moet bespreken als je AI koopt of levert: verdeling onder de AI-verordening, datagebruik, eigendom van output, IP-vrijwaring, aansprakelijkheid en wijzigingsbeheer.](https://www.pitch.law/nl/academy/ai-clauses-in-vendor-contracts) - ### [AI in HR en recrutering](https://www.pitch.law/nl/academy/ai-in-hr-and-recruitment-under-the-ai-act) [Welke AI-tools in recrutering en personeelsbeheer verboden of hoog risico zijn onder de AI-verordening, wat werkgevers moeten doen en wat het nationale arbeidsrecht en de GDPR toevoegen.](https://www.pitch.law/nl/academy/ai-in-hr-and-recruitment-under-the-ai-act) - ### [De verplichting inzake AI-geletterdheid](https://www.pitch.law/nl/academy/ai-literacy-obligation-businesses-overlooking) [Artikel 4 van de AI-verordening geldt sinds februari 2025 voor elk bedrijf dat AI gebruikt. Wat het vraagt, wat de wijziging van 2026 veranderde en wat je best op papier zet.](https://www.pitch.law/nl/academy/ai-literacy-obligation-businesses-overlooking) ## Even sparren? Vertel waar je mee bezig bent. We zetten de juiste persoon erop en je hoort binnen één werkdag van ons. Het eerste gesprek is gratis. [Plan een gesprek](https://www.pitch.law/nl/schedule)